Meester Willem  ……………………………………………….………. Samenlevingsvormen

Personen en Familierecht

Samenlevingsvormen  
 

Huwelijk
Een belangrijk deel van het personen en familie, waar men te maken krijgt wordt gevormd door de regels rond de diverse samenlevingsvormen, zoals o.a. het huwelijk. De wet erkent maar een soort huwelijk en wel het burgerlijk huwelijk. Het religieuze huwelijk kan pas worden gesloten, indien het wettelijke huwelijk is gesloten.

Beletselen
De wet geeft een aantal beperkingen ten aanzien van het zonder meer sluiten van het huwelijk. Deze beletselen zijn:

·        
Een huwelijk is niet toegestaan als de partners in de rechte lijn bloedverwant zijn, of  broer of zus.

·        
De kandidaten mogen niet ook nog een geregistreerd partner hebben en niet met anderen gehuwd zijn hebben.

·         Zij moeten in meerderjarig zijn. Slechts indien er een doktersverklaring wordt overgelegd waaruit blijkt dat de vrouw zwanger is, of reeds een kind heeft gekregen en een der huwelijkskandidaten in ieder geval al16 jaar oud is, kan toch een huwelijk worden gesloten.

·         Daarnaast is een huwelijk op een jongere leeftijd slechts mogelijk met een ontheffing van de Minister van Justitie, om zwaarwegende redenen. bovendien is toestemming van de ouders nodig.

·         Indien één van de partners onder curatele staat is toestemming van de rechtbank vereist.

Iemand die nog minderjarig, nog geen 18 jaar oud is en wil trouwen of een geregistreerd partnerschap wil aangaan, heeft de toestemming nodig van de ouders of voogd. Als de ouder geen toestemming wil geven, kan de minderjarige, de rechtbank om vervangende toestemming vragen

De ondertrouw
De ondertrouw is de huwelijksaangifte. Men maakt bij de burgerlijke stand kenbaar, dat men wil trouwen. Ondertrouw dient om na te kunnen gaan, of aan alle wettelijke eisen voor het aangaan van het huwelijk is voldaan. De ondertrouw duurt minimaal 14 dagen en één maximaal jaar. Sommige gemeenten stellen nadere regels. Het voornemen om te trouwen wordt openbaar gemaakt en aangehangen bij het gemeentehuis of gepubliceerd in een plaatselijk dagblad. Dit om andere burgers in staat te stellen hun mogelijke bezwaren kenbaar te maken.  Dringende redenen staan afwijken toe evt. via het openbaar ministerie.

Wettelijke plichten
het huwelijk schept een aantal rechten en plichten. De echtgenoten zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd. Zij zijn verplicht elkaar het nodige te verschaffen, men bedoelt hier financiële ondersteuning. Ze zijn ook aan elkaar verplicht alle tot het gezin behorende minderjarige kinderen te verzorgen en op te voeden en de kosten van de opvoeding en verzorging samen te dragen. Zij dragen samen de kosten van de huishouding, dit naar evenredigheid van hun inkomen. Doormiddel van huwelijkse voorwaarden kan hier van worden afgeweken. Er bestaat in Nederland voor de echtgenoten geen plicht om samen te wonen.

Het homohuwelijk
Het homohuwelijk als zodanig bestaat niet. Feitelijk is de wet in april 2001 zodanig aangepast, dat het mogelijk werd, dat twee partners van hetzelfde geslacht met elkaar konden trouwen. Er is dus geen aparte rechtsvorm. Een huwelijk van twee mannen of vrouwen heeft in principe dezelfde rechtsgevolgen, als het huwelijk van een vrouw en een man. Er zijn echter wel wat gevolgen voor de mogelijke kinderen van elk van de partners.

Geregistreerd partnerschap
Deze wettelijke samenlevingsvorm werd in 1998 ingevoerd. Hier mee werd een samenlevingsvorm gecreëerd die het gewone huwelijk zeer dicht benaderde. Het staat gelijk aan het huwelijk, doch het schept geen familierechtelijke betrekking ten aanzien van geboren kinderen. De vader dient hier de geboren kinderen van de vrouwelijke partner te erkennen. Het partnerschap is mogelijk voor partners van zowel hetzelfde, als het gelijke geslacht. Het functioneerde in eerste instantie als een alternatief voor homo-stellen. Een wezenlijk verschil tussen het geregistreerd partnerschap en een huwelijk was voorheen, dat het partnerschap los van een tussenkomst van de rechter ontbonden kon worden. Men kon een huwelijk omzetten in een geregistreerd partnerschap, daarna kon men het geregistreerd partnerschap dan ontbinden. Dit heeft de populaire naam flitsscheiding gekregen. Een probleem is, dat deze vorm in andere landen niet wordt toegestaan en men als het ware bigamie pleegt, indien men daarna weer hertrouwd.
Ten aanzien van het geregistreerde partnerschap is het belangrijk te vermelden, dat in veel landen, deze vorm, tussen twee partners van hetzelfde geslacht vaak makkelijker wordt geaccepteerd, dan een zogenaamd homohuwelijk.

Scheiding- ontbinding samenlevingsvorm

Een aanmerkelijk groot deel van de gesloten huwelijken strand en loopt uit in een scheiding. Tegenwoordig is scheiden relatief eenvoudig. De procedure is relatief kort. Het scheidingstraject is voor de partijen echter vaak zeer emotioneel belastend. Indien er geen kinderen, vermogen, of zakelijke belangen meespelen, kan de zakelijke en juridische kant, vrij snel zijn geregeld.

Naast de “normale scheiding”, waarbij de juridische banden van de partners tot elkaar, geheel worden verbroken, kent men ook nog de scheiding van tafel en bed.

De scheiding van tafel en bed
In dit geval blijven de echtgenoten volgens de wet getrouwd. Bij de scheiding van tafel en bed werken een aantal rechten en plichten die verbonden zijn aan een huwelijk niet meer. Deze scheiding van tafel en bed ziet men soms als oplossing als iemand om religieuze redenen geen echtscheiding. Ook financiële overwegingen kunnen hier meespelen. Zij wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank. Indien men van tafel en bed gescheiden is, kan men de volgende drie jaar niet definitief scheiden, tenzij de beide partijen aangeven bij de Rechtbank, toch de definitieve scheiding te willen. Na verloop van drie jaar is de scheiding dan nog maar een formaliteit. Men kan door een brief te schrijven aan de rechter, eenzijdig tot ontbinding van het huwelijk over gaan.  De partner kan hier geen bezwaar tegen inbrengen. Bij de  ontbinding van het huwelijk na de scheiding van tafel en bed, is het huwelijk echt beëindigd en kunnen de ex-echtgenoten eventueel weer een huwelijk aangaan of eventueel een geregistreerd partnerschap sluiten.

De procedure
Om te kunnen scheiden moeten de echtgenoten een verzoek daartoe indienen bij de rechtbank. De procedure loopt via een advocaat. Voorheen was het ook mogelijk een huwelijk te ontbinden middels de flitsscheiding. Dit is sinds 2008 niet meer mogelijk.
Een aantal advocaten maakt het mogelijk om via het internet te scheiden. De procedure loopt niet echt via het internet, maar er kunnen via kunnen aanvragen en formulieren worden aangemaakt. Bovendien maakt men tezamen de scheidingsconvenant, die door het kantoor wordt gecontroleerd.  Men dient één maal langs het kantoor te gaan i.v.m identificatie van de gegevens.  Deze procedure kan men volgen, indien alles makkelijk en duidelijk voor de partners. De kosten zijn relatief laag.
De Scheidingsmakelaar/bemiddelaar
Een nieuw fenomeen is de scheidingsmakelaar. Deze regelt alles voor u beiden. Deze bemiddelt ook tussen de partners. Men dient zich goed te realiseren, dat men daarnaast gewoon een advocaat nodig heeft voor de procedure bij de rechtbank. De procedure is daardoor soms duurder dan noodzakelijk. Bovendien is de bemiddelaar/makelaar verbonden aan derden, die uw verzekeringen en hypotheken e. d.  regelen. Een commercieel belang is dus niet uit te sluiten.  Daarnaast is het mogelijk, dat de bemiddelaar zich in enige mate identificeert met een der partijen van de scheiding (met name de vrouw), waardoor deze niet meer onafhankelijk is.

Complicerende factoren
Indien de echtgenoten het makkelijk eens worden over de scheiding kan het traject kort zijn. Complicaties ontstaan doorgaans met betrekking tot:
▪ De omgang met de kinderen uit een huwelijk en het gezag hierover.
▪ Mogelijke alimentatie
▪ De verdeling van de boedel
▪ Het woonrecht en een huis dat in eigendom was van de partners.
▪ Een bedrijf, indien er  geen huwelijkse voorwaarden zijn.

Huwelijkse voorwaarden
Hiermee bedoelt men de afspraken die echtgenoten maken, waarin het recht op bezit en het inkomen in het huwelijk vooraf worden geregeld. Bij het huwelijk ontstaat van rechtswege, indien men niets regelt, een algehele gemeenschap van goederen.
een notaris maakt deze voorwaarden en zet ze in een akte, die in wordt geschreven in het huwelijksgoederenregister. Bij de rechtbank van de plaats van het huwelijk.  Het register is openbaar.  De voorwaarden kunnen ook tijdens het huwelijk worden opgesteld. In dat geval moeten ze door de rechtbank worden goedgekeurd om schuldeisers niet te duperen.
Er zijn een aantal belangrijke redenen  voor deze regeling van de inhoud van het huwelijk
▪ Bescherming van de partner tegen ondernemersrisiko
▪ Bescherming van reeds bestaand eigen vermogen
▪ Het voorkomen een van deling van inkomen, schenkingen, makingen of erfenissen.
▪ De bescherming van een van de echtgenoten voor financieel gedrag van de andere partner

De materie van de huwelijkse voorwaarden is te omvangrijk, om hier nu geheel te beschrijven. Wij adviseren u een gesprek met een notaris, of speciale bronnen op dit gebied.  De regels gelden in principe ook voor het  “ homohuwelijk”  en het geregistreerd partnerschap.

Ontbinding van geregistreerd partnerschap
Er zijn twee wegen die leiden naar ontbinding van een geregistreerd partnerschap.
Allereerst de ontbinding. Bij deze weg moet via een advocaat een verzoek daartoe worden ingediend bij de rechtbank. De rechter kan de ontbinding uitspreken en met u  mogelijk afspraken maken over de scheiding van de boedel en of een alimentatie of gezag over eventuele kinderen. De uitspraak van de rechtbank moet u binnen 6 maanden bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, van de gemeente waar u destijds het geregistreerd partnerschap bent aangegaan, inleveren voor inschrijving in de registers. Daarna  is de ontbinding rechtsgeldig.

Een Beëindiging van een geregistreerd partnerschap is een kortere weg dan een ontbinding. Men moet dan wel overeenstemming hebben over alle punten, zoals boedelscheiding, zorgplicht of het gezag over de kinderen. Men kan  dan bij een advocaat of notaris een convenant laten opmaken, waarin de gemaakte afspraken worden vastgelegd. U krijgt van de advocaat een formulier, dat u bij ambtenaar van de burgerlijke stand inlevert voor inschrijving in de registers. Dat maakt de beëindiging rechtsgeldig.
Zoals  hierboven reeds beschreven, is de weg om een huwelijk via een omzetting naar een geregistreerd partnerschap te beëindigen, vanaf begin 2008 afgesloten.

Het samenlevingscontract
Het samenlevingscontract is een overeenkomst tussen twee mensen, (of meerdere mensen) die samenwonen.  Het ontstond in de jaren tachtig en richtte zich op mensen, die een huwelijk een te grote stap vonden, niet mochten trouwen of partners waren van dezelfde sekse. Het diende met name voor het vastleggen van bepaalde risiko’s te regelen, indien een relatie stuk liep. Vooral bij de aanschaf van een eigen huis, werden er extra schriftelijke afspraken gemaakt. Veelal liep de overeenkomst via de notaris.  Er is geen aparte wettelijke regeling, en de partners kunnen, binnen het wettelijk kader zelf veel regelen.  De overeenkomst heeft in de praktijk aan belang ingeboet, sinds het “homohuwelijk” en het geregistreerd partnerschap.

 

Nieuw: Scheiden via de notaris.

Notarissen kunnen mogelijk binnenkort de scheidingsprocedure in gang zetten. Het zal hier gaan om de scheiding van echtparen zonder kinderen. Het gaat dus om echtparten, waarvan alleen de materiele kant van een scheiding hoeft te worden geregeld. Het betreft hier vooral die kanten van het huwelijk waar de notaris toch al voor nodig was, zoals de afhandeling van het bezit van een eigen huis. Door de notaris in te schakelen, kan men kosten besparen en wordt het werk van rechters verlicht. Advocaten behouden naast de notaris gewoon hun bevoegdheid om scheidingen af te handelen.

 

 

 Disclaimer.
Al deze pagina's geven slechts algemene informatie. Alle juridische vragen verschillen elk opnieuw van geval tot geval. Voor uw eigen specifieke  juridische vraag en probleem, dient u deze steeds aan een rechtskundige voor te leggen. Aan al deze webpagina's zijn geen direct toepasbare adviezen te verbinden, zij geven een indruk van het recht.

 

Laatste update 18 juni 2008