Meester Willem  ……………………………………………….………. Voogdij


Personen en familie recht

Voogdij

In tegenstelling tot de pleegzorg, heeft een voogd het gezag over een kind. Bij voogdij wordt het gezag over minderjarige kinderen niet door de ouders uitgeoefend, maar door iemand anders, de voogd. Een voogd moet 18 jaar of ouder zijn en mag niet onder curatele staan of aan een geestelijke stoornis lijden. Voogdij kan door één voogd of door twee voogden samen (gezamenlijke voogdij) worden uitgeoefend. De kinderrechter benoemt een voogd. Ook een voogdij-instelling kan tot voogd worden benoemd. Voor de procedure bij de rechter heeft men  een advocaat nodig.

Men benoemt een voogd indien:

▪ Beide ouders overleden zijn;

▪ Ouders onbevoegd zijn tot gezag (bijvoorbeeld een minderjarige moeder);

▪ De ouders ontheven zijn van het gezag of ontzet zijn uit het gezag;

▪ Het gaat om een alleenstaande minderjarige asielzoeker (AMA).

Veel ouders wijzen na de geboorte al iemand aan, die zij graag als voogd over hun kinderen zien, indien er iets met de ouders gebeurt. Ouders kunnen in hun testament of in een notariële akte één persoon als voogd of twee personen als gezamenlijke voogden aanwijzen. Die voogd moet wel bereid zijn het gezag op zich te nemen. Het is dus van groot belang dat de ouders vooraf met de testamentair voogd bespreken dat hij in het testament of in een notariële akte wordt opgenomen. Iemand kan nooit tegen zijn wil voogd worden. Pas als een voogd wordt benoemd door de rechter, bijvoorbeeld na het overlijden van beide ouders, beslist de voogd of hij de aanwijzing aanvaardt. De voogd moet dan een bereidverklaring afleggen bij de griffie van de rechtbank. 

Een voogd en zijn of haar partner kunnen aan de rechter vragen hen gezamenlijk met de voogdij te belasten. Zowel partners van gelijk geslacht als van verschillend geslacht kunnen dit verzoek doen. Zij zijn dan beiden voogd van het kind. Dit heet gezamenlijke voogdij.

Voor deze voogdij gelden de volgende voorwaarden:

De partner staat in nauwe persoonlijke betrekking tot het kind. Belangrijk is dat het kind kan opgroeien in een veilige en vertrouwde omgeving bij beide voogden. In de wet is hierover verder niets vastgelegd, de rechter beoordeelt of aan deze voorwaarde is voldaan;

Het belang van het kind mag niet in gevaar komen. Dit betekent dat de ontwikkeling van het kind niet mag worden geschaad. Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter altijd gehoord.

 

Rechten en plichten van een voogd

De rechten en plichten van een voogd en van gezamenlijke voogden verschillen.

Rechten en plichten van één voogd
Eén voogd is verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van het kind. De voogd hoeft dit niet zelf te doen. Het kind kan bijvoorbeeld in een tehuis of in een pleeggezin verblijven. Ook hoeft de voogd niet zelf het levensonderhoud van het kind te betalen. Hij kan het vermogen van het kind daartoe aanwenden. De voogd is de wettelijke vertegenwoordiger van het kind en beheert het vermogen van het kind.
Inkomsten
De voogd ontvangt in de regel kinderbijslag. In geval van voogdij na het overlijden van één of beide ouders van het kind, ontvangt het kind in het algemeen een uitkering ingevolge de Algemene nabestaandenwet, aan te vragen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Soms kan het kind een al dan niet aanvullende bijstandsuitkering ontvangen. De voogd kan dit aanvragen bij de gemeente.

Rechten en plichten gezamenlijke voogden
In tegenstelling tot één voogd hebben de gezamenlijke voogden wel de plicht het kind zelf te verzorgen en op te voeden. Ze zijn gedurende de voogdij onderhoudsplichtig en ze zijn beiden wettelijk vertegenwoordiger van het kind en beheren beiden het vermogen van het kind.
Inkomsten
De voogden ontvangen in de regel kinderbijslag. In geval van voogdij na het overlijden van één of beide ouders van het kind, ontvangt het kind in het algemeen een uitkering ingevolge de Algemene nabestaandenwet, aan te vragen bij de SVB.

Wijzigen achternaam kind
De gezamenlijke voogden kunnen de rechter vragen om de achternaam van het kind te wijzigen, zodat het kind de achternaam van een van hen krijgt. Bij dit verzoek staat het belang van het kind voorop. Kinderen van 12 jaar en ouder moeten instemmen met het verzoek om naamswijziging. Het verzoek om naamswijziging moet tegelijk met het verzoek om gezamenlijke voogdij worden gedaan.

Indien ouders overlijden?

Ouders kunnen bij testament of bij notariële akte één of twee personen aanwijzen als voogd voor het geval zij zelf overlijden. Soms hebben de ouders van tevoren met een familielid of vriend afgesproken dat deze in dat geval de voogdij op zich nemen. Bij overlijden van de ouders krijgt die persoon de verantwoordelijkheid voor de kinderen, nadat hij zich daartoe bereid heeft verklaard. Dit moet gebeuren op de griffie van de sector familie van de rechtbank.

Niet in testament vastgelegd
Als de ouders niet in hun testament hebben vastgelegd, door wie zij de kinderen willen laten opvoeden na hun dood, neemt de familierechter die beslissing. De rechter die over de voogdij moet beslissen, raadpleegt in dat geval de families. Samen met hen wordt dan bekeken wat de beste oplossing is. In de meeste gevallen wordt de voogdij in onderling overleg geregeld. Maar soms kan de rechter niet meteen een oplossing vinden. Bijvoorbeeld omdat er meerdere geschikte voogden zijn. De rechter kan dan de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen.

Niemand wil of kan de voogdij op zich nemen
Het komt voor dat er niemand in de familie- of vriendenkring de voogdij over de kinderen op zich wil of kan nemen. In zo'n situatie krijgt een voogdij-instelling het gezag over de kinderen. De instelling zal proberen een geschikt pleeggezin te vinden of het kind te begeleiden bij het zelfstandig wonen

 

Einde van de voogdij

In het geval van één voogd, eindigt voogdij als het kind 18 jaar wordt of eerder trouwt. De voogdij kan ook stoppen omdat één of beide ouders het gezag weer terugkrijgen. Als de voogd overlijdt zal de rechter opnieuw een voogd benoemen.

Beëindiging gezamenlijke voogdij
De gezamenlijke voogdij kan op verzoek van één of beide voogden worden beëindigd. Zij kunnen samen of afzonderlijk vragen de voogdij aan een van hen toe te kennen. De rechter bepaalt uiteindelijk wie voortaan voogdij heeft. Wordt één van de voogden onbevoegd verklaard, dan oefent de ander de voogdij uit zolang deze situatie blijft bestaan. Als één van de voogden overlijdt en er zijn geen ouders, dan krijgt de andere voogd automatisch alleen de voogdij. Als beide voogden overlijden benoemt de rechter een nieuwe voogd. Als het kind nog wel ouders heeft, zal de rechter hen horen voordat hij een beslissing neemt.

Voogd van taak ontslagen

Een voogd kan uit het gezag worden ontzet. Daarnaast kan de voogd door de kantonrechter worden ontheven van zijn functie als voogd als:de voogd aantoont dat hij of zij door een lichamelijk of geestelijk gebrek niet meer in staat is de voogdij uit te oefenen en de rechter verzoekt om van zijn taak ontheven te worden; de voogd 65 jaar of ouder is en de rechter verzoekt om van zijn taak ontheven te worden; iemand die tot gezag bevoegd is zich schriftelijk bereid heeft verklaard om de voogdij over te nemen en de kantonrechter dit in het belang van het kind ook wenselijk vindt.

 

image6 Disclaimer.
Al deze pagina's geven slechts algemene informatie. Alle juridische vragen verschillen elk opnieuw van geval tot geval. Voor uw eigen specifieke  juridische vraag en probleem, dient u deze steeds aan een rechtskundige voor te leggen. Aan al deze webpagina's zijn geen direct toepasbare adviezen te verbinden, zij geven een indruk van het recht.

Laatste update 18 juni 2008